In de zandbak

Kleuterschool De Klimop in de jaren 50. Daar, ergens in de zandbak, had ik zo maar kunnen spelen. En misschien sta ik ook wel op de foto. Ergens, bijna onzichtbaar….

Het was een bijzonder jaar, 1953. Voor mij als kleuter  uiteraard. Wat er allemaal gebeurde in ons land was voor mij niet zo belangrijk, wel dat op 16 januari ik vier jaar werd en voor het eerst naar de kleuterschool mocht. Mijn twee jaar oudere broertje was op dat moment nog vijf en ging al elke dag naar de school voor het Openbaar Voorbereidend Onderwijs, zoals dat zo mooi werd genoemd. Kleuterschool De Klimop aan de Admiralengracht. Op nummer 301, vlak bij de Jan van Galenstraat, gelegen ook aan de Vancouverstraat.

Vaag herinner ik mij nog de foto’s die werden gemaakt van mijn broertje en mijzelf. Het spelen op het pleintje, de zandbak, de attributen. En de komst van Sinterklaas en Zwarte Piet, op het platte dak aan de zijkant van de school. Maar er is natuurlijk meer. Waarom naar deze school? Gingen mijn oudere broers daar ook De Klimop? Dat kon ook niet anders, want de kleuterschool bestond al sinds 1930.

Het wereldnieuws ging in die tijd allemaal aan mij voorbij, dus toen eind januari de noordwesterstorm maar aanhield en de Zeelandse dijken werden verpulverd, lag ik daar niet wakker van. Ik had andere bezigheden. Elke ochtend ging ik naar de kleuterschool. Eerst aan de hand van mijn moeder of misschien mijn oudere broertje, of uiteindelijk helemaal zelfstandig alleen. Je kunt het je nu niet meer voorstellen. Maar zo bijzonder was het toen ook niet. Vier trappen omlaag van onze bovenwoning, even pakweg 100 meter lopen naar de Admiralengracht, de  brug oversteken, links af en ik was er al. Veel autoverkeer was er niet, het leek wel alsof je in een dorp woonde.

Thuis kon ik mijzelf goed vermaken. Onze woning bestond uit een woonkamer met een kolenkachel, een tafel, stoelen bij de haard, draadomroep hing naast de deur met de kiezer waar je vier zenders had (Hilversum 1 en 2, BBC geloof ik en misschien nog een Belgische zender, ik gok het maar). En voor de kleuters….Kleutertje Luister. Ik zal het ongetwijfeld wel hebben gehoord…De stemmen van Lily Petersen, Herman Broekhuizen en de pianoklanken van Arie Snoek…..

Naast de woonkamer was nog een zijkamer waar een piano stond en ruimte was voor een stoel. Mijn moeder sliep in die kamer op een opklapbed, die overdag achter een gordijn tegen de achtermuur stond. Wij, mijn broer en ik, sliepen in de achterslaapkamer met toegang tot het balkon. Ook hier waren twee opklapbedden, die overdag omhoog werden geklapt tegen de muur. Daardoor ontstond er ook ruimte om te spelen. In onze slaapkamer was de toegang tot de badkamer met een echt bad. In mijn beleving was die behoorlijk groot, maar ja, als klein kind keek je er natuurlijk heel anders aan dan als volwassene.

De teil

Het wassen en tandenpoetsen gebeurde in de keuken. Als wij in bed lagen, kon het natuurlijk niet zo zijn dat de oudere broers van 12 en 10 en mijn moeder vrolijk door onze slaapkamer naar de badkamer gingen terwijl wij lagen te slapen. Nee, je ging af en toe in bad. Of….in de grote teil. Dat kon ook nog, zeker als het warm weer is, lekker op het balkon. Dat was het dan.

Voor de twee oudste broers was er in onze woning geen ruimte om te slapen. Daarvoor moesten zij de voordeur uit, trap omhoog naar de zolderruimte, waar nog twee slaapkamers waren gesitueerd. Eén voor onze benedenburen en een kleine ruimte voor mijn broers. Er konden net aan twee bedden staan met nog ruimte om je uit te kleden. Op de zolderverdieping was er ook nog ruimte voor de wastobbe en wringer, later een eenvoudige wasmachine en het kolenhok, waar de kolen voor de winter lagen.

Het was allemaal behelpen, maar je wist niet beter. TV kijken was er niet bij, met de radio kreeg je verbinding met de buitenwereld, de radioshows, hoorspelen en wat in die tijd nog verder populair was.

Buiten spelen

En verder….we speelden buiten. Op straat, met de gebruikelijke straatspelletjes in die tijd. Verstoppertje, tikkertje, knikkeren, voetballen. Er stonden langs de straat her en der wat auto’s geparkeerd en af en reden ook auto’s langs. Aan de overkant van de straat had je een grasperkje met wat bosjes. Ideaal ook voor verstoppertje, hutje bouwen of voetballen. Het kon toen allemaal nog.

Ik kan mij niet herinneren of wij in dat jaar ook op vakantie gingen. Wel naar mijn oom en tante in Den Haag met de  bus van NMB die vertrok vanaf het Surinameplein of Hoofddorpplein en via de oude rijksweg naar Den Haag reed. Het was vermoedelijk de goedkoopste manier van reizen, misschien ook de snelste via het openbaar vervoer, maar dat was voor mij niet interessant. Nee, want de Perenstraat, daar woonden mijn oom en tante, was niet ver van het strand. Een mooier uitje kon je als kind met je moeder niet bedenken.

Wat zich verder allemaal afspeelde in 1953, daarvoor hebben we het jaaroverzicht, te zien in de bioscoop. Ook leuk om terug te zien.

Tijds beeld

In onderstaande fotoalbum is een kleine selectie te zien van foto’s uit 1953. Bron: Beeldarchief Amsterdam en Nationaal Archief.